Otwierasz drzwiczki kotła, a na ściankach wymiennika lśni czarna, lepka smoła? Zanim zaczniesz szukać usterki, zważ w myślach opał. Tona drewna o wilgotności 30% to około 300 kg wody, którą kocioł musi najpierw odparować. Idzie na to energia, która miała grzać dom, więc płomień robi się chłodny i dymiący.
Smoła w kotle to objaw, a nie usterka
Lepki, błyszczący nalot na wymienniku i warstwa sadzy w przewodzie kominowym rzadko oznaczają, że kocioł jest zepsuty. Najczęściej mówią, że w palenisku jest za zimno, żeby drewno spaliło się do końca. Część gazów z polan nie dopala się, stygnie na ściankach i osiada jako smoła.
Taki osad szkodzi podwójnie. Działa jak izolator między gorącymi spalinami a stalą, więc ciepło gorzej przechodzi do wody w instalacji, a więcej ucieka kominem. Pierwszy sygnał widać zwykle po opale: dom grzeje się tak samo, a drewna schodzi więcej.
Ile wody wrzucasz do paleniska razem z polanami?
Przełóż to na konkretną dostawę. Przy wilgotności 30% w tonie polan siedzi około 300 kg wody. Każdy jej kilogram kocioł musi najpierw podgrzać i zamienić w parę, a dopiero potem drewno zaczyna oddawać ciepło do instalacji.
Ta para nie bierze się z niczego. Energia na odparowanie pochodzi z tego samego ognia, który miał grzać dom, więc temperatura spalania spada. Chłodniejszy płomień to więcej dymu, sadzy i smoły, która ląduje w kotle i w kominie. Płacisz za opał, a część pieniędzy dosłownie wylatuje parą przez komin.
Sama długo patrzyłam tylko na cenę za metr drewna. Dopiero gdy policzyłam, ile w dostawie jest wody, zrozumiałam, czemu tańsze, świeżo porąbane polana wcale nie wychodziły taniej.
Jak sprawdzić wilgotność drewna przed sezonem
Najpewniej zrobisz to wilgotnościomierzem do drewna. To niewielki przyrząd z dwoma igłami, które wbija się w polano. Mierz nie na przeschniętej powierzchni, tylko w środku świeżo rozłupanego polana, i sprawdź kilka sztuk z różnych miejsc stosu. Wynik z jednego kawałka z wierzchu niewiele mówi o całej dostawie.
Bez miernika też da się sporo wyczytać:
- Końce polan – suche drewno ma zwykle popękane czoła, mokre są gładkie i ciemniejsze.
- Dźwięk – dwa suche polana uderzone o siebie dźwięczą, mokre wydają głuchy odgłos.
- Zachowanie w ogniu – jeśli z końców polana syczy i bulgocze piana, w środku jest jeszcze sporo wody.
- Dym – gęsty, ciemny dym z komina po dołożeniu opału to znak, że spalanie jest za zimne.
Jeśli polana wypadają w tych testach jako mokre, odłóż je na później i dosuszaj pod zadaszeniem, z przewiewem z boków. Do kotła powinno trafiać tylko to, co już przeschło.
Czego nie robić, gdy w kotle już jest smoła?
Pierwszy odruch to przykręcić powietrze, żeby mokre drewno paliło się dłużej. To pogarsza sprawę: przy niedoborze tlenu spalanie jest niepełne, rośnie emisja tlenku węgla i powstaje jeszcze więcej sadzy. Z tej samej ilości opału dostajesz przy tym mniej ciepła.
Drugi błąd to stała praca kotła na minimalnej temperaturze. Gdy powierzchnie wymiennika są zbyt chłodne, wykrapla się na nich wilgoć ze spalin, a razem z produktami spalania sprzyja to korozji. Szczególnie liczy się temperatura wody wracającej z instalacji do kotła. Nie ma jednej wartości dla wszystkich urządzeń, właściwą podaje producent i projekt instalacji.
Zalegający osad usuń zgodnie z instrukcją kotła. Przy kłopotach z rozpalaniem, niestabilnym płomieniu albo cofaniu się spalin zleć kontrolę komina, dopływu powietrza do kotłowni i samego urządzenia. Smoła wróci jednak szybko, jeśli do paleniska dalej będą trafiać polana pełne wody.
