Rozpalasz wieczorem w kominku, siadasz z herbatą, a po godzinie czy dwóch z brzozowych polan zostaje tylko żar? Brzoza sama tyle właśnie wytrzymuje. Dlatego układam wsad 1:2: jedna część brzozy na dwie części buku albo grabu. Brzoza szybko rozpala, a twarde drewno trzyma ciepło.
Dlaczego brzoza tak szybko się wypala?
Brzoza ma porowatą, lżejszą budowę niż grab czy buk. Dzięki temu bierze ogień niemal od razu i pali się jasnym, równym płomieniem. Ta sama cecha sprawia jednak, że polano znika w ekspresowym tempie: po około 1–2 godzinach trzeba dokładać kolejne.
Różnicę dobrze widać w kaloryczności. Kilogram brzozy daje około 15,5 MJ, a kilogram grabu około 19,5 MJ, co plasuje go w ścisłej czołówce gatunków opałowych. Przy kominku palonym przez cały wieczór oznacza to częstsze wstawanie z fotela i krótszy czas, w którym palenisko oddaje ciepło do pokoju.
Brzoza, grab, buk i jesion w prostym zestawieniu
Drewno opałowe najwygodniej porównywać w kilowatogodzinach na metr przestrzenny (kWh/mp), bo właśnie w metrach przestrzennych zwykle się je kupuje. Wartość opałowa zależy od gatunku i wilgotności, a dla brzozy podaje się ją przy wilgotności 15–18 proc.
- Grab: około 2300 kWh/mp, pali się wolno i oddaje dużo ciepła.
- Buk: około 2200 kWh/mp, ceniony za wysoką wartość opałową.
- Jesion: około 2100 kWh/mp.
- Brzoza: około 1900 kWh/mp, wypala się w 1–2 godziny, ale schnie najszybciej z tej czwórki.
W sezonowaniu brzoza wygrywa. Zwykle suszy się ją 1–2 lata, a bywa, że wystarcza kilka miesięcy. Inne gatunki potrafią schnąć nawet trzy lata. Jeśli więc w drewutni brakuje suchego twardego drewna, brzoza szybciej nadaje się do pieca.
Jak ułożyć wsad 1:2 w kominku i w kotle
Proporcja jest prosta: na jedną część brzozy przypadają dwie części grabu albo buku. Jeśli do paleniska wchodzą trzy polana, jedno jest brzozowe, a dwa twarde. Przy większym koszu na drewno liczę tak samo, tylko na objętość.
- Rozpalaj brzozą. Rozpala się najszybciej i daje równy płomień, więc dobrze startuje cały wsad.
- Dokładaj twarde drewno. Gdy brzoza porządnie się pali, dorzuć grab lub buk. To one ogrzewają dom i sprawiają, że ciepło utrzymuje się dłużej.
- Przy każdym dokładaniu pilnuj proporcji. Kolejną porcję też układaj w stosunku 1:2, żeby nie skończyć z samą szybko znikającą brzozą.
- W kotle trzymaj się tej samej zasady. Brzoza służy do szybkiego rozpalenia, twarde drewno jest głównym paliwem.
Sama przekonałam się, że ten układ ma sens. Z samej brzozy wieczór kończy się ciągłym dokładaniem, a z samego grabu trzeba dłużej czekać, aż ogień się rozkręci.
Kiedy sama brzoza wystarczy?
Na krótkie palenie dla klimatu brzoza sprawdza się świetnie. W Norwegii to częsty wybór na opał. Daje jasny płomień i przyjemny, leśny zapach, a przy wieczorze z kominkiem zwykle chodzi o szybkie rozpalenie i ładny ogień, a nie o ogrzanie całego domu.
Ma też praktyczną zaletę: podczas spalania brzozy powstaje mało substancji smolistych, więc przewody przy piecu i kominku rzadziej się brudzą. Warunek jest jeden: wilgotność drewna musi spaść poniżej 20 proc. Polana trzymaj w miejscu z dobrą cyrkulacją powietrza, a nie w zamkniętej szopie.
Jako główne źródło ogrzewania brzoza się nie sprawdzi, bo pali się za szybko i daje mniej ciepła niż twarde gatunki. W duecie z grabem lub bukiem robi dokładnie to, w czym jest najlepsza: rozpala.
