Pompa zanurzeniowa może pozostawać w wodzie przez długi czas, a w przypadku pompy głębinowej pracującej w studni jest to wręcz normalny sposób montażu. Pytanie, czy pompa zanurzeniowa może być cały czas w wodzie, wymaga jednak rozróżnienia między stałym zanurzeniem a nieprzerwaną pracą. Znaczenie mają także rodzaj urządzenia, poziom wody, chłodzenie silnika, zabezpieczenia elektryczne i sposób połączenia z hydroforem.
Stałe zanurzenie jest możliwe, ale tylko przy właściwym modelu i montażu
- Pompa głębinowa może przez cały rok pozostawać w studni.
- Pompa do wody brudnej nie zawsze nadaje się do stałej pracy ani do instalacji wodociągowej.
- Silnik musi mieć zapewnione chłodzenie i minimalny poziom wody.
- Nie wolno dopuszczać do pracy na sucho, nawet przez krótki czas.
- Przewód elektryczny, wtyczka i połączenia muszą być zabezpieczone przed wilgocią.
Czy stałe zanurzenie pompy jest bezpieczne
Tak, jeśli urządzenie zostało do tego zaprojektowane. Pompy głębinowe mają szczelną konstrukcję, silnik chłodzony wodą i przewód przystosowany do pracy w środowisku wilgotnym. W studni nie wyciąga się ich po każdym użyciu, ponieważ stałe zanurzenie chroni pompę przed wysychaniem uszczelnień i ogranicza ryzyko uszkodzeń związanych z częstym przenoszeniem.
Inaczej wygląda sytuacja z małą pompą zanurzeniową do wypompowywania wody z piwnicy, beczki lub wykopu. Taki model może być odporny na zanurzenie, ale producent może zalecać wyjmowanie go po zakończeniu pracy. W instrukcji trzeba sprawdzić nie tylko maksymalną głębokość zanurzenia, lecz także dopuszczalny czas pracy, temperaturę cieczy i wymagany poziom chłodzenia.
W praktyce najczęstszy błąd polega na traktowaniu każdej pompy zatapialnej jak pompy głębinowej. Nazwy bywają używane zamiennie, choć urządzenia mogą mieć zupełnie inne przeznaczenie. Pompa do szamba, pompa ogrodowa do deszczówki i pompa do studni wierconej nie są automatycznie zamiennymi rozwiązaniami.
Pompa może być zanurzona, ale nie zawsze może pracować bez przerwy
Stałe przebywanie w wodzie i praca ciągła to dwie różne rzeczy. Urządzenie może bezpiecznie czekać w studni przez wiele miesięcy, ale jego silnik nadal powinien uruchamiać się zgodnie z przeznaczeniem oraz parametrami podanymi przez producenta.
Pompa głębinowa w instalacji domowej zwykle pracuje cyklicznie. Włącza ją spadek ciśnienia, a wyłącza presostat po napełnieniu zbiornika hydroforowego. Takie krótkie cykle są dla instalacji korzystniejsze niż wymuszanie ciągłego działania, ponieważ ograniczają zużycie silnika i zmniejszają ryzyko przegrzania.
| Rodzaj urządzenia | Stałe zanurzenie | Najważniejsze ograniczenie |
|---|---|---|
| Pompa głębinowa do studni | Zwykle tak | Właściwy poziom wody, chłodzenie i zabezpieczenie przed suchobiegiem |
| Pompa do wody czystej | Zależnie od modelu | Minimalne zanurzenie i maksymalny czas pracy |
| Pompa do wody brudnej | Często tak podczas pracy | Nie każdy model jest przeznaczony do stałej instalacji |
| Pompa ogrodowa powierzchniowa | Nie | Silnik powinien pracować poza wodą |
Grundfos zwraca uwagę, że wymagany poziom cieczy zależy od konstrukcji silnika. Niektóre pompy muszą być całkowicie zanurzone, inne mogą pracować przy częściowym zanurzeniu, ponieważ chłodzi je przepływająca przez nie woda. Nie wolno przenosić tych zasad z jednego modelu na drugi.
Co może uszkodzić pompę pozostawioną w studni
Praca na sucho
Najpoważniejszym zagrożeniem jest spadek lustra wody poniżej króćca ssawnego albo poziomu wymaganego do chłodzenia silnika. Pompa nadal może się uruchomić, ale bez odpowiedniego przepływu szybko rośnie temperatura, a uszczelnienie mechaniczne i łożyska zaczynają pracować w niekorzystnych warunkach.
W studni o małym napływie łatwo doprowadzić do takiej sytuacji, gdy wydajność pompy przewyższa wydajność źródła. Pomaga sonda zabezpieczająca przed suchobiegiem, elektroniczny przekaźnik lub właściwie ustawiony wyłącznik poziomu. Sam wyłącznik ciśnieniowy nie zawsze wystarczy, bo może nie wykryć szybko braku wody.
Zbyt duża głębokość i nieprawidłowe chłodzenie
Każda pompa ma określoną maksymalną głębokość zanurzenia. Wynika ona między innymi z wytrzymałości obudowy, uszczelnień i kabla. Przekroczenie tego parametru może spowodować nieszczelność albo przeciążenie hydrauliczne.
W szerokiej studni wierconej przepływ wody wokół silnika może być zbyt mały. W takim przypadku stosuje się czasem płaszcz chłodzący, czyli element kierujący wodę wzdłuż silnika. Jest to rozwiązanie istotne zwłaszcza wtedy, gdy pompa znajduje się w zbiorniku o dużej średnicy lub w miejscu, w którym woda nie opływa jej wystarczająco szybko.
Przeczytaj również: Śmierdząca woda z bojlera? Sprawdź anodę i osad
Zanieczyszczenia i korozja
Piasek, muł oraz żelazo zawarte w wodzie mogą przyspieszać zużycie wirników i uszczelnień. Pompa przeznaczona do wody czystej nie powinna pracować w studni, w której regularnie pojawia się piasek. Filtr montuje się po stronie tłocznej, a nie bezpośrednio na zasysaniu pompy, jeśli mógłby ograniczać przepływ i powodować przeciążenie.
Jak połączyć pompę głębinową z hydroforem
W typowej instalacji pompa pozostaje na stałe w studni, a na powierzchni znajduje się zbiornik hydroforowy, presostat, manometr i armatura odcinająca. Pompa tłoczy wodę do zbiornika, a zgromadzone ciśnienie pozwala korzystać z kranów bez uruchamiania silnika przy każdym krótkim poborze.
Dobrze dobrany hydrofor ogranicza liczbę załączeń pompy. Przy małym zbiorniku pompa może startować bardzo często, co zwiększa obciążenie silnika. Z kolei zbyt duży zbiornik nie zawsze poprawi działanie instalacji, jeśli jego poduszka powietrzna jest nieprawidłowo ustawiona.
W instalacji powinny znaleźć się także:
- zawór zwrotny, który zapobiega cofaniu się wody do studni,
- zabezpieczenie przed suchobiegiem, szczególnie przy niestabilnym poziomie wody,
- wyłącznik nadprądowy i odpowiednio dobrane zabezpieczenie silnika,
- ochrona przeciwporażeniowa, w tym wyłącznik różnicowoprądowy dobrany do instalacji,
- rura tłoczna o średnicy dopasowanej do wydajności i długości przewodu.
Pompa do brudnej wody z pływakiem nie jest dobrym zamiennikiem pompy głębinowej w instalacji domowej. Może chwilowo podać wodę, ale zwykle nie zapewni właściwego ciśnienia, trwałości ani współpracy z presostatem. Do zasilania domu wybiera się pompę do wody czystej przeznaczoną do studni, a nie urządzenie tylko dlatego, że można je zanurzyć.
Jak bezpiecznie zostawić pompę w wodzie na zimę
Pompy znajdującej się poniżej strefy przemarzania zwykle nie trzeba wyciągać na zimę. W wielu przypadkach lepiej jej nie ruszać, ponieważ każde podnoszenie i opuszczanie zwiększa ryzyko uszkodzenia kabla, rury albo zawiesia. Hydros podkreśla, że markowe pompy głębinowe mogą pozostawać zanurzone także wtedy, gdy przez kilka tygodni nie są używane.
Przed zimą trzeba jednak sprawdzić elementy znajdujące się na powierzchni. Hydrofor, rury, filtr, presostat i zawory muszą być zabezpieczone przed mrozem. Jeżeli fragment instalacji przebiega w nieogrzewanym budynku, samo pozostawienie pompy w studni nie uchroni całego układu przed pęknięciem.
Przewodu elektrycznego nie wolno używać jako linki do opuszczania pompy. Urządzenie powinno wisieć na odpowiednim zawiesiu, a kabel należy prowadzić tak, aby nie był naprężony, zagięty ani przyciśnięty do krawędzi studni. Wtyczka i połączenia elektryczne powinny znajdować się w suchym, dostępnym miejscu.
Po czym poznać, że pompa nie powinna już pracować
Niepokojące są częste załączenia, spadek ciśnienia, mętna woda, piasek w kranach oraz wybijanie zabezpieczeń. Głośna praca może wskazywać na zużycie elementów hydraulicznych, zapowietrzanie albo problemy z poziomem wody. Nie warto czekać na całkowite unieruchomienie, bo wyjęcie pompy ze studni i wymiana uszkodzonego silnika bywają znacznie droższe niż wcześniejsza diagnostyka.
Przy przeglądzie sprawdzam przede wszystkim szczelność instalacji, stan kabla, działanie zaworu zwrotnego, ciśnienie w zbiorniku hydroforowym i sposób załączania pompy. Sam fakt, że urządzenie nadal podaje wodę, nie oznacza jeszcze, że pracuje prawidłowo. Szczególnie ważne jest porównanie rzeczywistej wydajności studni z wydajnością pompy.
Najprostsza zasada brzmi więc tak: pompa głębinowa może stale pozostawać w wodzie, ale nie może pracować bez odpowiedniego chłodzenia, zabezpieczeń i kontroli poziomu. Jeśli instrukcja konkretnego modelu dopuszcza stałą instalację, prawidłowo zamontowane urządzenie może bezpiecznie działać przez cały rok, także w układzie ze zbiornikiem hydroforowym.
