Włączasz w mroźny wieczór grzejnik elektryczny. W salonie przygasają dwie lampy naraz, a z gniazdka przy kanapie słychać ciche brzęczenie. Bezpiecznik milczy, więc wszystko gra? Niekoniecznie. Tak może dawać o sobie znać luźne połączenie, które nagrzewa się w ścianie. Zwykły wyłącznik nadprądowy reaguje na zwarcie i przeciążenie, a na taki styk już nie.
Dlaczego bezpiecznik nie wybija, skoro coś się grzeje?
Gdy styk jest poluzowany albo uszkodzony, rośnie jego rezystancja. Prąd płynący przez takie miejsce zamienia się w ciepło. Czasem między przewodzącymi elementami przeskakuje łuk elektryczny i temperatura robi się bardzo wysoka. Najpierw topi się izolacja przewodów, potem cierpią materiały wokół puszki.
Wyłącznik nadprądowy w rozdzielnicy pilnuje przede wszystkim dwóch rzeczy: przeciążenia i zwarcia. Przegrzewający się zacisk nie musi wywołać żadnej z nich. Dlatego spokojna rozdzielnica nie dowodzi, że instalacja jest sprawna.
Objaw pierwszy: miga tylko jedna lampa
Jeśli mruga jedna żarówka, a reszta domu świeci równo, przyczyna zwykle siedzi w samej lampie. Najczęściej winny jest zużyty LED albo źle osadzone źródło światła. Kłopot sprawia też żarówka, która nie współpracuje ze ściemniaczem, albo usterka w oprawie.
Co wolno zrobić samodzielnie: wyłączyć lampę, odczekać, aż ostygnie, i ją obejrzeć. Jeśli nic nie wygląda na uszkodzone, można poprawić osadzenie wymiennej żarówki zgodnie z instrukcją oprawy. Kolejny krok to wymiana na sprawną żarówkę o właściwych parametrach. Sama zawsze zaczynam od tego, bo to najprostsza diagnoza.
Kiedy elektryk: gdy nowa żarówka nadal migocze. Wtedy nie rozkręcam oprawy ani włącznika, tylko dzwonię po fachowca.
Objaw drugi: kilka lamp przygasa przy czajniku lub grzejniku
Uruchomienie urządzenia o dużej mocy, na przykład czajnika czy piekarnika, potrafi na moment zmienić napięcie i lampy lekko przygasają. Krótkie, ledwie widoczne mrugnięcie przy starcie mocnego urządzenia nie musi niczego oznaczać.
Niepokoić powinno co innego. Światło może wyraźnie zmieniać jasność w kilku pomieszczeniach jednocześnie albo przygasać za każdym razem. W tle bywa wtedy przeciążony obwód lub wadliwe połączenie, w tym przewodu neutralnego. Przyczyną może być też problem z zasilaniem całego budynku.
Co wolno zrobić samodzielnie: zanotować, przy jakim urządzeniu pojawia się objaw, i nie dociążać obwodu. Grzejnika i czajnika nie warto podpinać do jednego przedłużacza. Kiedy elektryk: gdy kilka lamp migocze naraz. Takiej usterki nie szuka się metodą prób i błędów. Instalację musi sprawdzić osoba z odpowiednimi kwalifikacjami.
Brzęczy gniazdko? Tego nie odkładaj na później
Sprawne gniazdko pracuje po cichu. Na zdjęciu niżej widać przebarwienia wokół otworów, przy których trzeba natychmiast przestać z niego korzystać. Sygnały alarmowe to:
- brzęczenie, trzaski lub skwierczenie podczas pracy,
- zapach spalonego plastiku,
- brązowe albo czarne ślady przy otworach,
- obudowa wyraźnie gorętsza niż zwykle,
- iskry lub nadtopiony plastik.
Co wolno zrobić samodzielnie: przestać używać gniazdka. Jeśli da się bezpiecznie ustalić, który obwód je zasila, trzeba go wyłączyć w rozdzielnicy. Nie wkładam wtyczki ponownie na próbę, nie dotykam rozgrzanego osprzętu i nie dokręcam przewodów. Kiedy elektryk: od razu, bez czekania do weekendu.
Kiedy elektryk, a kiedy telefon pod 112
Po elektryka trzeba dzwonić bez zwłoki, gdy:
- kilka lamp jednocześnie migocze,
- gniazdko lub włącznik wydaje nietypowe dźwięki,
- obudowa osprzętu jest nadmiernie ciepła,
- zabezpieczenia regularnie wyłączają zasilanie,
- czuć przegrzaną izolację albo widać ślady przypalenia.
Zapach spalenizny, iskrzenie lub przegrzewanie oznaczają, że trzeba przerwać korzystanie z instalacji. Zasilanie wyłączam tylko wtedy, gdy mogę to zrobić bez narażania się.
Dym, płomienie albo rozwijający się pożar zmieniają sytuację. Trzeba wtedy opuścić zagrożone miejsce i dzwonić pod 112. Nie wolno wyciągać wtyczki z płonącego lub iskrzącego gniazdka ani gasić wodą urządzeń pod napięciem.
